Dây thần kinh số 9 (dây thần kinh thiệt hầu) – Chức năng, cấu tạo và các bệnh lý thường gặp

Dây thần kinh số 9, còn gọi là dây thần kinh thiệt hầu, là một phần quan trọng của hệ thống thần kinh. Bài viết này sẽ cung cấp thông tin toàn diện về cấu tạo, chức năng và các bệnh lý liên quan đến dây thần kinh này.

Dây thần kinh số 9

Dây thần kinh sọ số 9, còn được gọi là dây thần kinh thiệt hầu, là một trong 12 dây thần kinh sọ não. Dây thần kinh này có vai trò quan trọng trong việc vận động các cơ vùng hầu, chi phối cảm giác ở 1/3 sau lưỡi và tiết ra nước bọt từ tuyến mang tai.

Vị trí

Dây thần kinh số 9 xuất phát từ não thất IV, đi qua lỗ cảnh ra ngoài sọ. Dây thần kinh này sau đó phân thành nhiều nhánh nhỏ, chi phối các cơ vùng hầu, lưỡi và tuyến mang tai.

Chức năng

Dây thần kinh thiệt hầu có ba chức năng chính:

Vận động: Dây thần kinh thiệt hầu chi phối các cơ vùng hầu, bao gồm cơ hầu mềm, cơ nhẫn giáp, cơ nâng lưỡi gà, cơ co thắt nắp thanh quản và cơ co thắt thanh quản. Các cơ này có vai trò quan trọng trong việc nuốt, nói và ho.

  • Cơ nâng lưỡi đóng vai trò quan trọng trong việc nuốt. Khi cơ nâng lưỡi co bóp, lưỡi sẽ được nâng lên, giúp đưa thức ăn xuống hầu.
  • Cơ hầu trên và cơ hầu dưới cũng đóng vai trò quan trọng trong việc nuốt. Khi các cơ này co bóp, hầu sẽ được kéo lên và xuống, giúp thức ăn di chuyển xuống thực quản.
  • Cơ vòng hầu đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn không cho thức ăn và nước bọt trào ngược lên mũi. Khi cơ vòng hầu co bóp, cửa hầu sẽ được đóng lại, ngăn không cho thức ăn và nước bọt trào ngược lên mũi.
  • Cơ nhẫn phễu đóng vai trò quan trọng trong việc thở. Khi cơ nhẫn phễu co bóp, nắp thanh quản sẽ được nâng lên, giúp cho khí đi vào phổi dễ dàng hơn.

Cảm giác: Dây thần kinh thiệt hầu chi phối cảm giác ở 1/3 sau lưỡi. Cảm giác này bao gồm vị giác, xúc giác và đau.

Tiết nước bọt: Dây thần kinh thiệt hầu chi phối tuyến mang tai, giúp tiết ra nước bọt. Nước bọt giúp bôi trơn đường tiêu hóa, tiêu hóa thức ăn và ngăn ngừa sâu răng.

Chức năng dây thần kinh số 9 bao gồm cảm nhận vị giác ở phần sau của lưỡi, cung cấp cảm giác cho phần sau của miệng và họng
Chức năng dây thần kinh số 9 bao gồm cảm nhận vị giác ở phần sau của lưỡi, cung cấp cảm giác cho phần sau của miệng và họng

Cấu tạo

Dây thần kinh thiệt hầu xuất phát từ não thất IV, đi qua lỗ cảnh ra ngoài sọ. Dây thần kinh này chia thành nhiều nhánh nhỏ, bao gồm:

  • Nhánh thiệt: Chi phối các cơ vùng hầu.
  • Nhánh lưỡi: Chi phối cảm giác ở 1/3 sau lưỡi.
  • Nhánh tai: Chi phối cảm giác ở tai giữa và ống tai ngoài.
  • Nhánh mang tai: Chi phối tuyến mang tai.

Các bệnh lý thường gặp

Dây thần kinh sọ số IX có thể bị tổn thương do nhiều nguyên nhân, dẫn đến các bệnh lý sau:

Đau dây thần kinh thiệt hầu: Đây là một bệnh lý đau thần kinh mạn tính, gây đau nhói, đau nhức, rát bỏng ở vùng mặt, cổ họng và tai. Nguyên nhân gây đau dây thần kinh thiệt hầu thường là do chèn ép dây thần kinh bởi các mạch máu hoặc các khối u.

Liệt dây thần kinh thiệt hầu: Đây là tình trạng tê liệt các cơ vùng hầu do tổn thương dây thần kinh số 9. Liệt dây thần kinh thiệt hầu có thể gây khó khăn trong việc nuốt, nói chuyện, và thậm chí là nguy cơ tử vong do tắc nghẽn đường thở. Nguyên nhân gây liệt dây thần kinh thiệt hầu thường là do chấn thương, khối u, nhiễm trùng hoặc bệnh lý tự miễn.

Triệu chứng rát bỏng ở vùng mặt, cổ họng có thể là dấu hiệu đau dây thần kinh số 9
Triệu chứng rát bỏng ở vùng mặt, cổ họng có thể là dấu hiệu viêm dây thần kinh sọ số 9

Chẩn đoán và điều trị

Để chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến dây thần kinh số 9, bác sĩ sẽ dựa vào các triệu chứng lâm sàng, kết quả khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng như chụp X-quang, chụp cắt lớp vi tính (CT), chụp cộng hưởng từ (MRI).

Điều trị các bệnh lý liên quan đến dây thần kinh số 9 phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Đối với đau dây thần kinh thiệt hầu, có thể sử dụng thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, thuốc giãn cơ. Đối với liệt dây thần kinh thiệt hầu, có thể điều trị nội khoa hoặc ngoại khoa.

Phòng ngừa

Để phòng ngừa các bệnh lý liên quan đến dây thần kinh số 9, cần lưu ý:

  • Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ.
  • Điều trị sớm các bệnh lý có thể gây tổn thương dây thần kinh số 9, chẳng hạn như viêm xoang, viêm amidan, viêm tai giữa.
  • Bảo vệ đầu khỏi chấn thương.

Kết luận

Dây thần kinh số 9 là một dây thần kinh quan trọng, có vai trò trong nhiều chức năng của cơ thể. Khi có các triệu chứng bất thường của dây thần kinh số 9, cần đi khám bác sĩ để được chẩn đoán và điều trị kịp thời.

5 1 ủng hộ
Đánh giá bài viết
Chia sẻ bài viết lên:
- Điều trị liệt dây thần kinh

www.lietdaythankinh.com - là địa chỉ cung cấp thông tin uy tín về giải phẫu thần kinh sọ não, các bệnh lý thần kinh sọ và các phương pháp điều trị hiệu quả. Thông tin trên chuyên trang được cập nhật thường xuyên bởi đội ngũ bác sĩ, chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực thần kinh học. Nội dung được trình bày khoa học, dễ hiểu, giúp người đọc có cái nhìn tổng quan về giải phẫu thần kinh sọ não, các bệnh lý thần kinh sọ và các phương pháp điều trị hiệu quả nhất.

Đăng ký
Thông báo về
guest
0 Các bình luận
Phản hồi
Xem tất cả bình luận
0
Để lại bình luận của bạn!x